ihaleist/src/services/analytics.js

/**
 * Gerçek ihale verisinden (context'teki tenders dizisi) hesaplanan analizler.
 * Sabit mock yok — ne yüklüyse ondan üretir. Veri arttıkça (DT worker, sonuç
 * ilanları) analizler otomatik zenginleşir.
 */

// "22.800,00 TRY" / "1.234.567,89 TL" gibi metinleri sayıya çevir
export function parseTL(v) {
  if (v == null) return null;
  if (typeof v === 'number') return isFinite(v) ? v : null;
  const s = String(v).replace(/[^\d.,]/g, '');
  if (!s) return null;
  const norm = s.replace(/\./g, '').replace(',', '.');
  const n = parseFloat(norm);
  return isFinite(n) ? n : null;
}

export function formatTL(n) {
  if (n == null || !isFinite(n)) return '—';
  return n.toLocaleString('tr-TR', { maximumFractionDigits: 0 }) + ' ₺';
}

// İl plaka koduna göre density için normalize edilmiş il adı
export function normProvince(name) {
  return (name || '').toLocaleUpperCase('tr-TR').trim();
}

// --- Kazanan firma / rakip analizi ---
export function firmStats(tenders) {
  const map = new Map();
  let awardCount = 0;
  // Kısmi ihale tuzağı: yaklaşık maliyet TÜM ihale için okunuyor, sözleşme
  // bedeli ise kısım başına. 11 kısımlık ilaç ihalesinin ilk kısmı 1,6 milyon
  // tahmine karşı 25 bine verilmişse bu %98 kırım değil, aritmetik kurgudur.
  // Kırım yalnızca tek sonuç satırı olan (kısımsız) ihalelerde hesaplanır;
  // yanlış bir oran, hiç oran olmamasından kötüdür.
  const iknSatir = new Map();
  for (const t of tenders) if (t.kazananFirma && t.ikn) iknSatir.set(t.ikn, (iknSatir.get(t.ikn) || 0) + 1);
  for (const t of tenders) {
    if (!t.kazananFirma) continue;
    awardCount++;
    const name = t.kazananFirma.trim();
    const val = parseTL(t.sozlesmeBedeli);
    const cur = map.get(name) || {
      name, wins: 0, total: 0, sectors: new Set(), cities: new Set(),
      // Kazanan istihbaratı: kırım oranı (yaklaşık maliyete göre ne kadar
      // aşağı verdi) ve rekabet derinliği (kaç istekliye karşı kazandı)
      kirimToplam: 0, kirimAdet: 0, teklifToplam: 0, teklifAdet: 0, tekTeklif: 0,
    };
    cur.wins++;
    if (val != null) cur.total += val;
    const maliyet = parseTL(t.yaklasikMaliyet);
    const kisimsiz = (iknSatir.get(t.ikn) || 1) === 1;
    if (kisimsiz && val != null && maliyet > 0 && val <= maliyet * 1.5) {
      cur.kirimToplam += 1 - val / maliyet;
      cur.kirimAdet++;
    }
    const teklif = Number(t.gecerliTeklifSayisi ?? t.teklifSayisi);
    if (Number.isFinite(teklif) && teklif > 0) {
      cur.teklifToplam += teklif;
      cur.teklifAdet++;
      if (teklif === 1) cur.tekTeklif++;
    }
    if (t.sektor) cur.sectors.add(t.sektor);
    if (t.sehir) cur.cities.add(t.sehir);
    map.set(name, cur);
  }
  const firms = [...map.values()]
    .map((f) => ({
      ...f,
      sectors: [...f.sectors], cities: [...f.cities],
      // yüzde; veri yoksa null — 0 ile karıştırılmasın
      kirimOrani: f.kirimAdet ? Math.round((f.kirimToplam / f.kirimAdet) * 100) : null,
      ortTeklif: f.teklifAdet ? Math.round((f.teklifToplam / f.teklifAdet) * 10) / 10 : null,
      tekTeklifOrani: f.teklifAdet ? Math.round((f.tekTeklif / f.teklifAdet) * 100) : null,
    }))
    .sort((a, b) => b.wins - a.wins || b.total - a.total);
  const totalMarket = firms.reduce((s, f) => s + f.total, 0);
  return {
    firms: firms.map((f) => ({ ...f, share: totalMarket ? Math.round((f.total / totalMarket) * 1000) / 10 : 0 })),
    awardCount,
    totalMarket,
  };
}

// --- Kalem bazlı fiyat analizi ---
export function itemStats(tenders) {
  const map = new Map();
  let itemCount = 0;
  for (const t of tenders) {
    for (const it of t.items || []) {
      const bf = parseTL(it.birimFiyat);
      if (bf == null) continue;
      itemCount++;
      const key = (it.ad || 'Diğer').trim().toLocaleUpperCase('tr-TR');
      const cur = map.get(key) || { ad: it.ad, birim: it.birim, count: 0, prices: [] };
      cur.count++;
      cur.prices.push(bf);
      map.set(key, cur);
    }
  }
  const items = [...map.values()]
    .map((i) => {
      const sorted = [...i.prices].sort((a, b) => a - b);
      const mid = Math.floor(sorted.length / 2);
      return {
        ad: i.ad,
        birim: i.birim,
        count: i.count,
        min: sorted[0],
        max: sorted[sorted.length - 1],
        median: sorted.length % 2 ? sorted[mid] : (sorted[mid - 1] + sorted[mid]) / 2,
        avg: i.prices.reduce((s, p) => s + p, 0) / i.prices.length,
      };
    })
    .sort((a, b) => b.count - a.count);
  return { items, itemCount, uniqueItems: items.length };
}

// --- İl bazlı yoğunluk (harita için) ---
export function provinceDensity(tenders) {
  const map = new Map();
  for (const t of tenders) {
    const p = normProvince(t.sehir);
    if (!p) continue;
    map.set(p, (map.get(p) || 0) + 1);
  }
  return map; // İL_ADI(upper) -> sayı
}

// --- Sektör dağılımı ---
export function sectorStats(tenders) {
  const map = new Map();
  for (const t of tenders) {
    const s = t.sektor || 'Genel';
    map.set(s, (map.get(s) || 0) + 1);
  }
  return [...map.entries()].map(([sektor, count]) => ({ sektor, count })).sort((a, b) => b.count - a.count);
}

// "10.08.2026" → Date
export function parseDateTR(s) {
  if (!s) return null;
  const m = String(s).match(/(\d{1,2})[.\/](\d{1,2})[.\/](\d{4})/);
  if (!m) return null;
  return new Date(Number(m[3]), Number(m[2]) - 1, Number(m[1]));
}

// --- Firmanın kendi performansı (kullanıcının kanban/takip durumundan) ---
const BID_STATES = ['teklif_verildi', 'kazanildi', 'kaybedildi'];
export function companyStats(tenders) {
  const won = tenders.filter((t) => t.kanbanStatus === 'kazanildi');
  const lost = tenders.filter((t) => t.kanbanStatus === 'kaybedildi');
  const bid = tenders.filter((t) => BID_STATES.includes(t.kanbanStatus));
  const wonTotal = won.reduce(
    (s, t) => s + (parseTL(t.sozlesmeBedeli) ?? parseTL(t.yaklasikMaliyet) ?? 0),
    0
  );
  const resulted = won.length + lost.length;
  const kanban = {};
  for (const st of ['incelenecek', 'inceleniyor', 'teklif_hazirlaniyor', 'teklif_verildi', 'kazanildi', 'kaybedildi']) {
    kanban[st] = tenders.filter((t) => (t.kanbanStatus || '') === st).length;
  }
  return {
    participated: bid.length,
    won: won.length,
    lost: lost.length,
    resulted,
    winRate: resulted ? Math.round((won.length / resulted) * 100) : 0,
    wonTotal,
    tracked: tenders.filter((t) => t.takipte).length,
    reviewed: tenders.filter((t) => t.incelendi || (t.kanbanStatus && t.kanbanStatus !== 'incelenecek')).length,
    contracts: won.length,
  };
}

// --- Aylık kazanım / katılım hacmi (son 7 ay) ---
const AY_KISA = ['Oca', 'Şub', 'Mar', 'Nis', 'May', 'Haz', 'Tem', 'Ağu', 'Eyl', 'Eki', 'Kas', 'Ara'];
export function monthlyStats(tenders) {
  const map = new Map();
  for (const t of tenders) {
    if (!BID_STATES.includes(t.kanbanStatus)) continue;
    const d = parseDateTR(t.tarih);
    if (!d) continue;
    const key = `${d.getFullYear()}-${String(d.getMonth()).padStart(2, '0')}`;
    const cur = map.get(key) || { y: d.getFullYear(), m: d.getMonth(), kazanim: 0, katilim: 0 };
    const val = parseTL(t.sozlesmeBedeli) ?? parseTL(t.yaklasikMaliyet) ?? 0;
    cur.katilim += val;
    if (t.kanbanStatus === 'kazanildi') cur.kazanim += val;
    map.set(key, cur);
  }
  return [...map.values()]
    .sort((a, b) => a.y - b.y || a.m - b.m)
    .slice(-7)
    .map((x) => ({ month: AY_KISA[x.m], kazanim: x.kazanim, katilim: x.katilim }));
}

// --- Kırmızı bayrak / şeffaflık analizi ---
// Kaynak veride bulunan alanlardan hesaplanır; alan yoksa o bayrak üretilmez.
// (Uyarı niteliğindedir — usulsüzlük iddiası değil, incelenmeye değer sinyaldir.)
export function redFlags(tenders) {
  const flags = [];

  // Firma-kurum yoğunlaşması için sayaçlar
  const firmKurum = new Map(); // "firma||kurum" -> sayı
  const kurumToplam = new Map(); // kurum -> sonuçlanan ihale sayısı
  const dtKurum = new Map(); // "kurum||sektor" -> [{t, d}] (doğrudan temin parçalama)

  for (const t of tenders) {
    const bedel = parseTL(t.sozlesmeBedeli);
    const yaklasik = parseTL(t.yaklasikMaliyet);
    const teklif = t.teklifSayisi != null ? Number(t.teklifSayisi) : null;

    // 1) Tek teklifli ihale
    if (teklif === 1) {
      flags.push({
        id: `tek-${t.id}`, seviye: 'yuksek', tur: 'Tek teklif',
        tender: t,
        aciklama: 'İhaleye yalnızca bir geçerli teklif verilmiş — rekabet oluşmamış.',
      });
    }

    // 2) Yaklaşık maliyete çok yakın sözleşme (düşük kırım)
    if (bedel != null && yaklasik != null && yaklasik > 0) {
      const kirim = 1 - bedel / yaklasik;
      if (kirim >= 0 && kirim < 0.03) {
        flags.push({
          id: `kirim-${t.id}`, seviye: 'orta', tur: 'Düşük kırım',
          tender: t, deger: `%${(kirim * 100).toFixed(1)} kırım`,
          aciklama: 'Sözleşme bedeli yaklaşık maliyete neredeyse eşit — fiyat rekabeti sınırlı.',
        });
      }
      // 3) Yaklaşık maliyetin üzerinde sözleşme
      if (bedel > yaklasik) {
        flags.push({
          id: `ustu-${t.id}`, seviye: 'yuksek', tur: 'Tahmin üstü bedel',
          tender: t, deger: `%${(((bedel - yaklasik) / yaklasik) * 100).toFixed(1)} üzerinde`,
          aciklama: 'Sözleşme bedeli idarenin yaklaşık maliyetini aşıyor.',
        });
      }
      // 4) Aşırı düşük teklif riski
      if (kirim > 0.4) {
        flags.push({
          id: `asiri-${t.id}`, seviye: 'orta', tur: 'Aşırı düşük teklif',
          tender: t, deger: `%${(kirim * 100).toFixed(1)} kırım`,
          aciklama: 'Yaklaşık maliyete göre çok yüksek kırım — sürdürülebilirlik/ifa riski.',
        });
      }
    }

    // 6) Kısa süre: ilan → ihale tarihi 7 günden az (açık ihalelerde)
    const ilanT = parseDateTR(t.ilanTarihi);
    const ihaleT = parseDateTR(t.tarih);
    if (!t.kazananFirma && ilanT && ihaleT && ihaleT > ilanT && (ihaleT - ilanT) / 86400000 < 7) {
      flags.push({
        id: `sure-${t.id}`, seviye: 'orta', tur: 'Kısa süre', tender: t,
        deger: `${Math.round((ihaleT - ilanT) / 86400000)} gün`,
        aciklama: 'İlan ile ihale tarihi arasında 7 günden az var — hazırlık süresi yetersiz, katılım daralır.',
      });
    }
    // 7) Hafta sonu ihale tarihi
    if (!t.kazananFirma && ihaleT && (ihaleT.getDay() === 0 || ihaleT.getDay() === 6)) {
      flags.push({
        id: `hsonu-${t.id}`, seviye: 'dusuk', tur: 'Hafta sonu tarih', tender: t,
        deger: ihaleT.getDay() === 6 ? 'Cumartesi' : 'Pazar',
        aciklama: 'İhale tarihi hafta sonuna düşüyor; idare kapalıyken soru sorulamaz, teslim riski artar.',
      });
    }
    // 8) Geç sözleşme: ihale tarihinden 180+ gün sonra sözleşme
    const sozT = parseDateTR(t.sozlesmeTarihi);
    if (sozT && ihaleT && (sozT - ihaleT) / 86400000 > 180) {
      flags.push({
        id: `gec-${t.id}`, seviye: 'orta', tur: 'Geç sözleşme', tender: t,
        deger: `${Math.round((sozT - ihaleT) / 86400000)} gün`,
        aciklama: 'Sözleşme ihaleden 180 günden uzun süre sonra imzalanmış — uzun değerlendirme, teklif geçerlilik ve fiyat riski.',
      });
    }
    // 9) Kazananı açıklanmamış sonuç
    if (t.durum === 'Sonuçlandı' && !t.kazananFirma && (bedel != null || t.teklifSayisi != null)) {
      flags.push({
        id: `gizli-${t.id}`, seviye: 'orta', tur: 'Kazananı gizli', tender: t,
        aciklama: 'Sonuç ilanı var ama kazanan firma adı verilmemiş — şeffaflık eksiği.',
      });
    }
    // 10) Parçalama şüphesi (sayaç): aynı idare, aynı sektör, 30 günde 3+ doğrudan temin
    if (/doğrudan|dt\b/i.test(String(t.alimTuru || t.usul || '')) && t.kurum && ihaleT) {
      const key = `${t.kurum.trim()}||${t.sektor || ''}`;
      const arr = dtKurum.get(key) || [];
      arr.push({ t, d: ihaleT });
      dtKurum.set(key, arr);
    }

    if (t.kazananFirma && t.kurum) {
      const key = `${t.kazananFirma.trim()}||${t.kurum.trim()}`;
      firmKurum.set(key, (firmKurum.get(key) || 0) + 1);
      kurumToplam.set(t.kurum.trim(), (kurumToplam.get(t.kurum.trim()) || 0) + 1);
    }
  }

  // 5) Kurum-firma yoğunlaşması: aynı firma bir kurumun ihalelerinin çoğunu almış
  for (const [key, adet] of firmKurum) {
    const [firma, kurum] = key.split('||');
    const toplam = kurumToplam.get(kurum) || 0;
    if (toplam >= 3 && adet / toplam >= 0.6) {
      flags.push({
        id: `yogun-${key}`, seviye: 'yuksek', tur: 'Tedarikçi yoğunlaşması',
        firma, kurum, deger: `${adet}/${toplam} ihale`,
        aciklama: `${firma}, bu idarenin sonuçlanan ihalelerinin %${Math.round((adet / toplam) * 100)}'ini almış.`,
      });
    }
  }

  // 10) Parçalama: 30 günlük pencerede aynı idare + sektörde 3+ doğrudan temin
  for (const [key, arr] of dtKurum) {
    if (arr.length < 3) continue;
    arr.sort((a, b) => a.d - b.d);
    for (let i = 0; i + 2 < arr.length; i++) {
      if ((arr[i + 2].d - arr[i].d) / 86400000 <= 30) {
        const [kurum, sektor] = key.split('||');
        flags.push({
          id: `parca-${key}-${arr[i].t.id}`, seviye: 'yuksek', tur: 'Parçalama şüphesi', tender: arr[i].t, kurum,
          deger: `${arr.length} DT / 30 gün`,
          aciklama: `${kurum}, ${sektor || 'aynı'} alanında 30 gün içinde ${arr.length} doğrudan temin yapmış — ihaleye çıkmaktan kaçınma (parçalama) şüphesi, 4734 md. 5 ve 22/d sınırı.`,
        });
        break;
      }
    }
  }

  const siraDeger = { yuksek: 0, orta: 1, dusuk: 2 };
  flags.sort((a, b) => siraDeger[a.seviye] - siraDeger[b.seviye]);
  return {
    flags,
    yuksek: flags.filter((f) => f.seviye === 'yuksek').length,
    orta: flags.filter((f) => f.seviye === 'orta').length,
    // Analiz edilebilen (sonuç verisi olan) ihale sayısı — şeffaflık için
    analiz: tenders.filter((t) => t.kazananFirma || t.sozlesmeBedeli != null || t.teklifSayisi != null).length,
  };
}

// --- Pazar yoğunlaşması (HHI) ---
export function marketConcentration(tenders) {
  const { firms, totalMarket } = firmStats(tenders);
  if (!firms.length || !totalMarket) return { hhi: null, seviye: null, firms: [] };
  const hhi = firms.reduce((s, f) => s + Math.pow((f.total / totalMarket) * 100, 2), 0);
  const seviye = hhi < 1500 ? 'Rekabetçi' : hhi < 2500 ? 'Orta yoğunlaşma' : 'Yüksek yoğunlaşma';
  return { hhi: Math.round(hhi), seviye, firms };
}

// --- Alım türü dağılımı ---
export function alimTuruStats(tenders) {
  const map = new Map();
  for (const t of tenders) {
    const a = t.alimTuru || 'Diğer';
    map.set(a, (map.get(a) || 0) + 1);
  }
  return [...map.entries()].map(([tur, count]) => ({ tur, count })).sort((a, b) => b.count - a.count);
}